మన్ పిశాన్ అనే సినిమా 33 వేలల్లోనే తీశారని .. ఒకే రోజు షూటింగ్ లో పూర్తి చేసుకుందని నిన్న మొన్నటి వార్తల్లో వచ్చింది. సినిమా గురించి సరిగ్గా అవగాహన లేని వాళ్ళంతా అబ్బా అంటున్నారు. అందుకే ఈ వ్యాసం. సినిమా అనే కళారూపం వెనుక కనిపించేది కథ, నటులు, సంగీతం, భావోద్వేగం. కానీ ఆ సృష్టి వెనుక మరో ముఖ్యమైన అంశం ఉంటుంది — బడ్జెట్.

‎సాధారణంగా “సినిమా బడ్జెట్” అంటే ఒక సినిమా తయారయ్యే వరకు అయ్యే మొత్తం ఖర్చు. కథ రాయడం నుంచి షూటింగ్, ఎడిటింగ్, ప్రచారం వరకు జరిగే ప్రతి పని వెనుక డబ్బు, శ్రమ, వనరులు అవసరం. అందుకే నిర్మాతలు ఒక సినిమాకి ముందుగా ఒక అంచనా ఖర్చును నిర్ణయిస్తారు. అదే బడ్జెట్.సాధారణంగా ఈ బడ్జెట్ మూడు ప్రధాన దశలలో ఖర్చవుతుంది.మొదటిది ప్రీ-ప్రొడక్షన్. ఇందులో కథ, స్క్రిప్ట్, నటుల ఎంపిక, లొకేషన్ల వెతకడం వంటి పనులు ఉంటాయి.

‎రెండవది ప్రొడక్షన్. ఇది షూటింగ్ జరిగే దశ. ఇందులో నటుల పారితోషికం, కెమెరా, లైటింగ్, సెట్స్, ప్రయాణం, ఫుడ్ వంటి ఖర్చులు వస్తాయి.

‎మూడవది పోస్ట్-ప్రొడక్షన్. షూటింగ్ పూర్తయ్యాక ఎడిటింగ్, డబ్బింగ్, సంగీతం, విజువల్ ఎఫెక్ట్స్ వంటి పనులు జరుగుతాయి.

‎ఈ మూడు దశలలో అయ్యే మొత్తం ఖర్చు కలిపితే అది సినిమా బడ్జెట్.అయితే చాలా సార్లు “జీరో బడ్జెట్ సినిమా” అనే పదం వినిపిస్తుంది. నిజంగా జీరో బడ్జెట్ సినిమా ఉండగలదా?తాత్వికంగా చూస్తే పూర్తిగా జీరో బడ్జెట్ సినిమా అనేది దాదాపు అసాధ్యం. ఎందుకంటే ఎక్కడో ఒకచోట ఖర్చు తప్పదు. ఒక నటుడు ఇంట్లో వండి ఫుడ్ తీసుకువచ్చినా ఆ ఆహారం కోసం బియ్యం, కూరగాయలు, గ్యాస్ ఖర్చు అయ్యాయి. ఎవరో కెమెరా ఫ్రీగా ఇచ్చినా ఆ కెమెరా కొనడానికి లేదా నిర్వహించడానికి డబ్బు పెట్టారు. అంటే డబ్బు నిర్మాత ఖర్చు పెట్టకపోయినా సమాజంలో ఎక్కడో ఒకచోట ఖర్చు జరిగింది. కాబట్టి పూర్తిగా “సున్నా ఖర్చు” అనేది వాస్తవానికి ఉండదు.అయితే ఎందుకు జీరో బడ్జెట్ సినిమా అంటారు?

‎ఇది సాధారణంగా క్యాష్ బడ్జెట్ లేకపోవడం అని అర్థం. అంటే నిర్మాత నేరుగా డబ్బు ఖర్చు పెట్టలేదు. కానీ అవసరమైన వనరులు ఇతరుల సహకారంతో వచ్చాయి.ఇక్కడే మరో భావన వస్తుంది — కలెక్టివ్ సినిమా లేదా కో-ఆపరేటివ్ సినిమా.ఇలాంటి సందర్భాల్లో సినిమా ఒక వ్యక్తి డబ్బుతో కాకుండా ఒక సమూహం సహకారంతో తయారవుతుంది. ఎవరో కెమెరా ఇస్తారు, ఎవరో కారు ఇస్తారు, ఇంకెవరో లొకేషన్ ఇస్తారు. కొందరు ఫుడ్ వండిపెడతారు, మరికొందరు తమ స్టూడియోలను పోస్ట్-ప్రొడక్షన్ కోసం అందిస్తారు. ఇలా ప్రతి ఒక్కరూ తమ దగ్గర ఉన్న వనరులతో సహకరిస్తారు. డబ్బు ప్రధాన సాధనం కాకుండా సహకారం ప్రధాన బలం అవుతుంది. అందుకే దీనిని సమూహ సృష్టి లేదా కోఆపరేటివ్ సినిమా అంటారు.ఈ సందర్భంలో మరో ముఖ్యమైన ఆర్థిక భావన “షాడో బడ్జెట్”.షాడో బడ్జెట్ అంటే అధికారికంగా లెక్కల్లో కనిపించని కానీ వాస్తవంగా ఆ సినిమా కోసం ఉపయోగించిన వనరుల విలువ. ఉదాహరణకు కెమెరా రెంట్ మార్కెట్‌లో లక్ష రూపాయలు అయితే, అది ఫ్రీగా ఇచ్చినా ఆ విలువ అంతే ఉంటుంది. లొకేషన్, కార్లు, ఫుడ్, ఎడిటింగ్, స్టూడియో — ఇవన్నీ మార్కెట్‌లో డబ్బుతో తీసుకుంటే ఖర్చు అయ్యే విలువ ఉంటుంది. ఈ విలువలన్నీ కలిపితే అదే షాడో బడ్జెట్.అందువల్ల ఒక సినిమా ఇలా ఉండవచ్చు:

‎నిర్మాత ఖర్చు చేసిన క్యాష్ బడ్జెట్ — సున్నా.

‎కానీ వాస్తవంగా ఉపయోగించిన వనరుల విలువ — కొన్ని లక్షలు లేదా కోట్లు.అదే ఆ సినిమాకు నిజమైన షాడో బడ్జెట్.ఇది మనకు ఒక ముఖ్యమైన విషయం గుర్తు చేస్తుంది.సినిమా అనేది కేవలం డబ్బుతోనే పుట్టే కళ కాదు. అది మనుషుల శ్రమ, సమయం, స్నేహం, నమ్మకం కలిసిన సృష్టి. కొన్ని సినిమాలు భారీ డబ్బుతో నిర్మించబడతాయి. మరికొన్ని సినిమాలు మాత్రం సమూహ సహకారంతో పుడతాయి. రెండింటి వెనుక ఉన్న సత్యం ఒక్కటే — సృష్టి వెనుక ఎప్పుడూ ఏదో ఒక రూపంలో ఖర్చు, శ్రమ, వనరులు ఉంటాయి.అందుకే చివరికి ఇలా చెప్పవచ్చు:జీరో బడ్జెట్ సినిమా అనే పదం ఉరికే చెప్పటానికి మాత్రమే.నిజంగా చూస్తే ప్రతి సినిమా వెనుక కనిపించే బడ్జెట్ ఒకటి, కనిపించని షాడో బడ్జెట్ మరోటి ఉంటుంది. ఇపుడు మన్ పిశాన్ దగ్గరికి వస్తె.. అది ప్రయోగాత్మకంగా నిర్మించిన చిత్రం. దర్శకుడు దానికి i ఫోన్ వాడాడు. తనదగ్గర లేదా మిత్రులు ఇచ్చింది వాడి ఉంటాడు ..లేదంటే i ఫోన్ ఖరీదు లక్ష తక్కువ లేదు.అది బడ్జెట్ లో ఆడ్ అవుతుంది. అలాగే రెమ్యునరేషన్స్ ఫ్రీ గా చేసి ఉంటారు..లేదంటే అది కూడా ఆడ్ చేసుకుంటే కొన్ని లక్షలు. అక్కడ ఇదంతా షాడో బడ్జెట్. క్యాష్ రూపేణ ఖర్చయింది మాత్రం 33 వేలు. ఐతే ప్రయోగాత్మకంగా తీశారు. కనక రిటర్న్స్ మీద expectation zero ఉంటుంది. బాగుంటే కాస్త పేరు వస్తుంది. అయితే కొన్ని విన్యాసాలు అందరికీ సాధ్యం కాదు.ప్రతీ ఒక్కరూ అలా చేయలేరు. కానీ ప్రయత్నించ వచ్చు. దానికి అలా చేయాలి అనే ఆలోచన ఉండాలి ముందు. !! 

‎

‎

‎

‎

‎

‎

‎

‎

‎

‎

‎

‎