హైదరాబాద్‌ వైభవశాలి చరిత్ర

1. హైదరాబాద్‌కు శరణార్థుల సంతోషకేంద్రం
ముగల్ సామ్రాజ్యం క్షీణించిన తర్వాత ఉత్తర భారతదేశంలోని అనేక రాజులు, పండితులు, కళాకారులు హైదరాబాద్‌కు వచ్చి స్థిరపడ్డారు. ఇక్కడి నిజాం వారికి ఆశ్రయం ఇచ్చి, వారిని Hyderabad విద్యా, సాంస్కృతిక కేంద్రంగా మార్చారు.

2. హైదరాబాద్ సొంత కరెన్సీ
హైదరాబాద్ నిజాం వారి పాలనలో సొంత నాణేలను రూపొందించారు. ఆ నాణేలు ‘హైదరాబాద్ రూపాయి’ అని పిలవబడేవి. భారత్‌లో ఇతర ప్రాంతాలు బ్రిటిష్ రూపాయులను ఉపయోగిస్తుండగా, హైదరాబాద్ తన కరెన్సీని 1948 వరకు కొనసాగించింది.

3. నిజాం రహస్య చర్చలు
భారత స్వతంత్ర్యం వచ్చి, హైదరాబాద్ ఇండియాలో కలవడానికి నిజాం అంగీకరించకపోవడంతో, ఆయన పోర్చుగల్‌తో రహస్యంగా ఒప్పందాలు చేసుకోవాలని చూసారు. పాకిస్తాన్‌తో కూడా సంబంధాలు కుదుర్చుకోవాలని అనుకున్నా, ఆ ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి.

4. హైదరాబాద్‌కు సొంత విమాన దళం
హైదరాబాద్‌కు స్వతంత్ర విమాన దళం ఉండేది. చిన్నదైనా, ఆధునికమైన Hyderabad Air Force నిజాంలు ఏర్పాటు చేశారు. కానీ భారత ఆర్మీ ఆ విమాన దళాన్ని అతి తక్కువ సమయంలో నేర్పుగా ఓడించి, హైదరాబాద్‌ను భారతదేశంలో కలిపింది.

5. నిజాం ప్రపంచ యుద్ధానికి సహాయం
ప్రధమ ప్రపంచ యుద్ధంలో నిజాం బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి 25 మిలియన్ పౌండ్ల విరాళం ఇచ్చాడు. ఇది భారతదేశంలోని ఇతర రాజుల విరాళాల కంటే అత్యధికం. దీనితో నిజాం ‘విశ్వసనీయ మిత్రుడు’ అని బ్రిటిష్ వారు పొగిడారు.

6. రేడియం ఘటన
అమెరికన్ పారిశ్రామికవేత్త హెన్రీ ఫోర్డ్, నిజాంకు రేడియం ఇచ్చిన ఒక ఆసక్తికరమైన సంఘటన జరిగింది. నిజాం దాని ప్రమాదకర లక్షణాలను తెలియక, దాన్ని తన సొంత గదిలో దాచుకున్నాడు.

7. రజాకార్ల ఉద్యమం
హైదరాబాద్ ను భారతదేశంలో కలుపకూడదని నిరసిస్తూ రజాకార్లు అనే దళం ఏర్పాటయ్యింది. ఈ దళం, నిజాం రాజ్యం కోసం పోరాడి, భారత సైన్యానికి వ్యతిరేకంగా తీవ్ర ప్రతిఘటన చేసింది.

8. హైదరాబాద్ రైల్వేలు
నిజాంలు తమ సొంత రైల్వే వ్యవస్థను నిర్మించారు, దీనిని ‘నిజాం గ్యారెంటీడ్ స్టేట్ రైల్వే’ అని పిలిచారు. ఇది ముంబై, చెన్నై వంటి ప్రధాన నగరాలతో హైదరాబాద్‌ను అనుసంధానించింది.

9. తెలంగాణ ఉద్యమం
1946-1951 మధ్య తెలంగాణ రైతులు నిజాం రాజ్యంలోని జమీందార్లపై తిరుగుబాటు చేశారు. ఈ తిరుగుబాటు, భూస్వామ్య వ్యవస్థను రద్దు చేసి రైతులకు భూమిని పంచాలని కోరుతూ జరిగింది.

10. నీటి నిర్వహణ
హైదరాబాద్ లో నీటి వనరుల నిర్వహణ నిజాం పాలనలో అద్భుతంగా ఉండేది. హుస్సేన్ సాగర్, ఉస్మాన్ సాగర్ వంటి సరస్సులు ఆధునిక నిర్మాణ కళకు అద్దం పట్టేవి.

11. కళా, సాంస్కృతిక ఉత్సవాలు
నిజాం సమర్థించబడిన కళలు, నిర్మాణాలు హైదరాబాద్ సాంస్కృతిక సంపదకు మకుటాయమానంగా నిలిచాయి. చౌమహల్లా ప్యాలెస్, ఫలక్ నుమా ప్యాలెస్ వంటి సుందర నిర్మాణాలు వాటిలో ఉన్నాయి.

12. నిజాం బ్యాంకు
నిజాం 1941లో ‘హైదరాబాద్ స్టేట్ బ్యాంక్’ ప్రారంభించాడు. ఇది భారతదేశంలో అతిపెద్ద బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలలో ఒకటిగా పేరొందింది.